Celem niniejszej pracy jest przedstawienie poglądów opozycji polskiej na zagadnienie mniejszości narodowych w PRL w latach 80–89. Zakres czasowy pracy wyznaczają dwie cenzury dość powrzechnie uznawane za przełomowe. Wydarzenia z sierpnia 1980 r. zapoczątkowały epokę schyłkową PRL, a oceniane z perspektywy czasu – wzmogły wewnętrzny krysys całego bloku socjalistycznego, co stało się początkiem jego upadku w skali globalnej.