Cztery pory życia… Ryszarda Kowalskiego są przeplataną archiwalnymi zdjęciami i wywiadami prasowymi opowieścią o małej ojczyźnie autora, zwanej w Toruniu Chełmionką. Jest to malownicze przedmieście narosłe od średniowiecza wzdłuż traktu wiodącego z miasta na północ ziemi chełmińskiej. Poznajemy ją przez pryzmat losów narratora (rocznik 1945). Ta kraina dzieciństwa zaludniona jest przez mieszkańców o często nieistniejących już obecnie profesjach i zabudowana fachwerkowymi domami. Mowa jest tu również o ludzkich uczuciach: o „chełmionkowych” lękach, radościach i smutkach, nierzadko bliskich klimatowi baśni.Dalsze partie książki poświęcone są fascynującej robotniczej parowozowni Toruń-Kluczyki, w której autor pracował w młodości jako kolejarz. Następnie przed oczyma Czytelników przetaczają się dziesięciolecia dziejów toruńskiego sportu, dla którego Ryszard Kowalski był-śmiało rzec można- postacią opatrznościową, twórcą Maratonu Toruńskiego, najróżniejszych biegów masowych, zmagań triathlonistów, cyklicznych akcji „Miesiąc dla zdrowia” oraz wielu innych sportowych wydarzeń.Narracja zatacza koło, by na koniec powrócić tematycznie na dzisiejszą Chełmionkę i utrwalić w pamięci ludzkiej jej ostatnich kultowych rzemieślników: znanego piekarza, fryzjera, kowala i fotografa, których zakłady znikają właśnie z mapy miasta. Tego świata już wkrótce nie będzie, dlatego Ryszard Kowalski w „ostatnim słowie” tej książki postuluje założenie stowarzyszenia, które ochroniłoby przynajmniej historyczną pamięć tych miejsc.

Małgorzata Iwanowska-Ludwińska